ఆత్మసాక్షాత్కారం

 ఆత్మసాక్షాత్కారం

సి.హెచ్. ప్రతాప్

కస్తూరి పరిమళం తనలోనే ఉన్నా, దాని జాడకోసం అడవంతా పరుగులు తీసే మృగంలా మనిషి ఆనందాన్ని ప్రపంచమంతటా వెదుకుతుంటాడు. సంపదలో, కీర్తిలో, అనుబంధాలలో తనకు శాశ్వతమైన ఆశ్రయం లభిస్తుందని భావిస్తాడు. అయితే ప్రతి ప్రాప్తి వెనుక మరొక కోరిక నీడలా నడుస్తూనే ఉంటుంది. ఈ అంతులేని అన్వేషణలో ఏదో ఒక మలుపున, “అన్నింటినీ కోరుతున్న నేను ఎవరు?” అనే ప్రశ్న హృదయంలో ఉదయిస్తుంది. ఆ ప్రశ్నే ఆత్మసాక్షాత్కారానికి తొలివెలుగు.

దేహాన్ని మనం చూస్తున్నాం; దాని బాల్యాన్ని, యౌవనాన్ని, వార్ధక్యాన్ని గుర్తిస్తున్నాం. మనసులో ఉప్పొంగే సంతోషాన్నీ, కమ్ముకునే దుఃఖాన్నీ గమనిస్తున్నాం. ఆలోచనలు మారుతున్నా, వాటి రాకపోకలను తెలుసుకునే ఎరుక మన అనుభవానికి ఆధారంగా నిలుస్తోంది. మారే అనుభవాల మధ్య మారని ఆ చైతన్యస్వరూపాన్ని విచారించమని వేదాంతం పిలుస్తుంది. “అహం బ్రహ్మాస్మి” అనే బృహదారణ్యకోపనిషత్తు మహావాక్యం, మన నిజస్వరూపం పరిమితమైన అహంకారాన్ని మించినదని బోధిస్తుంది.

ఆత్మసాక్షాత్కారం అనగానే కళ్లముందు అద్భుతమైన వెలుగులు ప్రత్యక్షమవుతాయనుకోవడం సహజం. అయితే అద్వైత దృష్టిలో అది కొత్తగా దేనినో సంపాదించడం కాదు; తన స్వరూపంపై పేరుకున్న అజ్ఞానం తొలగిపోవడం. మేఘాలు చెదిరినప్పుడు సూర్యుడు కొత్తగా పుట్టడు; ఉన్న వెలుగు స్పష్టమవుతుంది. అలాగే “నేను” అనే భావానికి అంటుకున్న హోదాలు, భయాలు, అభిప్రాయాలను విచక్షణతో పరిశీలించినప్పుడు అంతరంగ అన్వేషణ లోతు పెరుగుతుంది.

ఈ ప్రయాణానికి నిజాయతీ అవసరం. మనలోని అసూయను అందమైన మాటలతో కప్పిపుచ్చకుండా గుర్తించాలి; కోపానికి ఇతరులనే కారణంగా చూపకుండా దాని మూలాన్ని పరిశీలించాలి. గురుబోధను శ్రద్ధగా వినడం, సందేహాలను విచారించడం, గ్రహించిన సత్యాన్ని ధ్యానించడం సాధనకు బలం చేకూరుస్తాయి. నిష్కామసేవ మనసుకు విశాలతనిస్తే, ఇంద్రియనిగ్రహం దానికి స్థిరత్వాన్నిస్తుంది. క్రమంగా బాహ్యజీవితపు కల్లోలంలోనూ అంతరంగాన్ని పరిశీలించే ఓర్పు అలవడుతుంది.

రోజువారీ జీవితమే ఈ సాధనకు నేల. అవమానం ఎదురైనప్పుడు వెంటనే ప్రతీకారానికి పరుగెత్తే మనసును గమనించడం, ప్రశంస లభించినప్పుడు దానితో తన విలువను కొలవకుండా ఉండడం అంతర్ముఖతకు అవకాశం కల్పిస్తాయి. కుటుంబాన్ని ప్రేమిస్తూ, విధులను నిర్వహిస్తూ, ఫలితాలపై మమకారాన్ని సడలించుకోవచ్చు. అనుభవాన్ని నిరాకరించకుండా, అందులో చిక్కుకోకుండా జీవించడం సాధనలో పరిపక్వత. పుస్తకంలో చదివిన సత్యం మన ప్రవర్తనలో కరుణగా, వినయంగా, సమత్వంగా వికసించినప్పుడు దాని సారం జీవితాన్ని తాకుతుంది.

నిశ్చలమైన సరస్సులో ఆకాశం స్పష్టంగా ప్రతిబింబించినట్లు, నిర్మలమైన అంతఃకరణంలో ఆత్మవిచారణ సునిశితమవుతుంది. తనను తెలుసుకోవాలనే తపన ఇతరుల బాధను గుర్తించే సున్నితత్వంతో కలిసినప్పుడు ఆధ్యాత్మికతకు జీవం వస్తుంది. అప్పుడు ఎదుటివాడు కేవలం పోటీదారుగా కనిపించడు; తనవలెనే సుఖాన్ని కోరే జీవిగా కనిపిస్తాడు. ఆ అవగాహన మాటలో మృదుత్వాన్ని, చేతలో సేవను, నిర్ణయంలో వివేకాన్ని పెంచుతుంది. బయట ప్రపంచాన్ని జయించాలనే ఆరాటం క్రమంగా తగ్గి, లోపలి బంధాలను గుర్తించే ధైర్యం పెరుగుతుంది. తనలోని చైతన్యాన్ని గుర్తిస్తూ సమస్త జీవులనూ ఆత్మీయంగా దర్శించగల హృదయవికాసంలోనే ఆత్మసాక్షాత్కారపు వెలుగు జీవితమంతా ప్రసరిస్తుంది.