Posts

ఆత్మసాక్షాత్కారం

  ఆత్మసాక్షాత్కారం సి.హెచ్. ప్రతాప్ కస్తూరి పరిమళం తనలోనే ఉన్నా, దాని జాడకోసం అడవంతా పరుగులు తీసే మృగంలా మనిషి ఆనందాన్ని ప్రపంచమంతటా వెదుకుతుంటాడు. సంపదలో, కీర్తిలో, అనుబంధాలలో తనకు శాశ్వతమైన ఆశ్రయం లభిస్తుందని భావిస్తాడు. అయితే ప్రతి ప్రాప్తి వెనుక మరొక కోరిక నీడలా నడుస్తూనే ఉంటుంది. ఈ అంతులేని అన్వేషణలో ఏదో ఒక మలుపున, “అన్నింటినీ కోరుతున్న నేను ఎవరు?” అనే ప్రశ్న హృదయంలో ఉదయిస్తుంది. ఆ ప్రశ్నే ఆత్మసాక్షాత్కారానికి తొలివెలుగు. దేహాన్ని మనం చూస్తున్నాం; దాని బాల్యాన్ని, యౌవనాన్ని, వార్ధక్యాన్ని గుర్తిస్తున్నాం. మనసులో ఉప్పొంగే సంతోషాన్నీ, కమ్ముకునే దుఃఖాన్నీ గమనిస్తున్నాం. ఆలోచనలు మారుతున్నా, వాటి రాకపోకలను తెలుసుకునే ఎరుక మన అనుభవానికి ఆధారంగా నిలుస్తోంది. మారే అనుభవాల మధ్య మారని ఆ చైతన్యస్వరూపాన్ని విచారించమని వేదాంతం పిలుస్తుంది. “అహం బ్రహ్మాస్మి” అనే బృహదారణ్యకోపనిషత్తు మహావాక్యం, మన నిజస్వరూపం పరిమితమైన అహంకారాన్ని మించినదని బోధిస్తుంది. ఆత్మసాక్షాత్కారం అనగానే కళ్లముందు అద్భుతమైన వెలుగులు ప్రత్యక్షమవుతాయనుకోవడం సహజం. అయితే అద్వైత దృష్టిలో అది కొత్తగా దేనినో సంపాదించడం కాదు;...
Post a Comment
Read more

వినాయక జననం

  పార్వతీదేవి సంకల్పం నుంచి గణపతి ఆవిర్భావం (సి.హెచ్. ప్రతాప్) వినాయకుడి జన్మకథ భారతీయ పురాణ సంప్రదాయంలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైన గాథల్లో ఒకటి. ఈ కథలో తల్లిప్రేమ, విధేయత, కర్తవ్యనిష్ఠ, తండ్రి ఆగ్రహం, పునర్జన్మ, చివరకు సమన్వయం వంటి అనేక భావాలు మిళితమై ఉన్నాయి. గజముఖుడైన గణపతి ఎలా ఆవిర్భవించాడనే ప్రశ్నకు ఈ పురాణగాథ సమాధానం చెబుతుంది. అంతేకాదు, దాని వెనుక ఉన్న అంతరార్థం మనిషి జీవితానికి ఎన్నో విలువైన పాఠాలను అందిస్తుంది. ఒకసారి పార్వతీదేవి స్నానానికి వెళ్లే సమయంలో తనకు రక్షణగా ఎవరైనా ఉండాలని సంకల్పించింది. శివుని అనుమతి లేకుండా తన అంతఃపురంలోకి ఎవరూ ప్రవేశించకూడదని భావించింది. తన శరీరానికి అంటుకున్న పసుపు ముద్దతో ఒక బాలుడి రూపాన్ని తయారు చేసి, తన దివ్యశక్తితో అతనికి ప్రాణం పోసిందని పురాణ కథనం చెబుతుంది. ఆ బాలుడే గణపతి. తన సృష్టికి పార్వతీదేవి కుమారుడిగా ప్రేమను అందించింది. తల్లి ఆజ్ఞను శిరసావహించిన బాలుడు ఆమె స్నానగృహానికి కాపలాగా నిలిచాడు. ఎవరు వచ్చినా లోపలికి అనుమతించవద్దని తల్లి స్పష్టంగా ఆదేశించింది. ఆ మాటను తన జీవిత ధర్మంగా భావించిన గణపతి, తల్లి ఆజ్ఞను కాపాడేందుకు సిద్ధమయ్యాడు. ఇంతలో శి...
Post a Comment
Read more

భగవద్గీత ప్రాశస్త్యం

  భగవద్గీత ప్రాశస్త్యం రచయిత: సి.హెచ్. ప్రతాప్ కురుక్షేత్ర యుద్ధభూమిలో అర్జునుడి చేతులు వణికాయి. బంధువులను, గురువులను, ఆత్మీయులను ఎదుట చూసిన అతని మనసు ధర్మసంకటంలో చిక్కుకుంది. “యుద్ధం చేయడం ధర్మమా? బంధువులను చంపి పొందే రాజ్యం ఎందుకు?” అనే ప్రశ్నలు అతడిని కర్తవ్యవిముఖుడిని చేశాయి. అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు చెప్పిన మాటలు కేవలం అర్జునుడి సందేహాలను తీర్చలేదు. మానవుడు జీవితంలో ఎదుర్కొనే ప్రతి సంకటానికి మార్గదర్శకంగా నిలిచే శాశ్వత తత్త్వాన్ని ప్రసాదించాయి. అదే భగవద్గీత. భగవద్గీత మహాభారతంలోని భీష్మపర్వంలో భాగంగా ఉన్న 18 అధ్యాయాల ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానసారం. దాదాపు ఐదు వేల సంవత్సరాల క్రితం చెప్పబడిన ఈ బోధనలు నేటి ఆధునిక జీవితంలోనూ అంతే ప్రాసంగికంగా ఉండటం వాటి విశిష్టత. గీత ఒక మతగ్రంథంగా మాత్రమే కాకుండా జీవితాన్ని ఎలా చూడాలి, బాధ్యతలను ఎలా నిర్వర్తించాలి, విజయం–పరాజయాలను ఎలా స్వీకరించాలి, మనస్సును ఎలా జయించాలి అనే విషయాలను బోధించే జీవన తత్వశాస్త్రంగా నిలిచింది. గీతలోని అత్యంత ప్రసిద్ధమైన శాశ్వత సత్యం “కర్మణ్యేవాధికారస్తే మా ఫలేషు కదాచన”. మనిషికి తన కర్తవ్యాన్ని నిర్వర్తించే హక్కు ఉంది కానీ ఫలితంపై సంపూ...
Post a Comment
Read more

సర్వే జనాః సుఖినో భవంతు

  సర్వే జనాః సుఖినో భవంతు (సి.హెచ్. ప్రతాప్) మనిషి తన కోసం కోరుకునే సుఖం చిన్నది. తన కుటుంబం కోసం కోరుకునే సుఖం కొంచెం విశాలమైనది. తన సమాజం కోసం కోరుకునే సుఖం మరింత ఉన్నతమైనది. కానీ తనకు తెలియని ప్రతి జీవి సుఖంగా ఉండాలని కోరుకునే హృదయం—అదే భారతీయ ఆధ్యాత్మికత యొక్క మహోన్నత స్వరూపం. “సర్వే భవంతు సుఖినః సర్వే సంతు నిరామయాః । సర్వే భద్రాణి పశ్యంతు మా కశ్చిద్ దుఃఖభాగ్భవేత్ ॥” అందరూ సుఖంగా ఉండాలి. అందరూ ఆరోగ్యంగా ఉండాలి. అందరూ మంగళాన్ని చూడాలి. ఎవ్వరూ దుఃఖానికి గురికాకూడదు. ఈ ప్రార్థనలోని విశాలతను ఒక్కసారి మనసుతో అనుభవిస్తే భారతీయ ఋషుల హృదయం ఎంత అనంతమైనదో అర్థమవుతుంది. వారు తమ కోసం మాత్రమే జీవించలేదు. తమ కుటుంబం కోసం మాత్రమే ప్రార్థించలేదు. సమస్త జీవరాశి శాంతి, సుఖం, క్షేమం కోసం ప్రార్థించారు. వేదమంత్రాల్లో ప్రతిధ్వనించిన ఈ విశ్వమైత్రి భారతీయ ధర్మచింతనకు మూలస్తంభం. యజుర్వేదం మనకు— “మిత్రస్యాహం చక్షుషా సర్వాణి భూతాని సమీక్షే” అని చెబుతుంది. సమస్త జీవులను మిత్రుని దృష్టితో చూడు. శత్రువును వెతికే కళ్లకు ప్రపంచం విభజితంగా కనిపిస్తుంది; ప్రేమతో చూసే కళ్లకు ప్రపంచమంతా పరమాత్మ స్వరూపమే. ఋగ్వేదం...
Post a Comment
Read more

శ్రీమద్భగవద్గీత (1/1)

 శ్రీమద్భగవద్గీత ప్రథమ అధ్యాయం — అర్జునవిషాదయోగం ప్రథమ శ్లోకం  ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ ధర్మక్షేత్రే కురుక్షేత్రే సమవేతా యుయుత్సవః । మామకాః పాండవాశ్చైవ కిమకుర్వత సంజయ ॥  భావం: “ఓ సంజయా! ధర్మక్షేత్రమైన కురుక్షేత్రంలో యుద్ధం చేయాలనే సంకల్పంతో సమకూడిన నా కుమారులు, పాండవులు ఏమి చేశారు?” శ్రీమద్భగవద్గీత ప్రారంభమయ్యేది ఈ ప్రశ్నతోనే. మహాభారతంలోని కురుక్షేత్ర యుద్ధానికి ముందు చోటుచేసుకున్న పరిస్థితులను వివరిస్తూ అర్జునవిషాదయోగం ప్రారంభమవుతుంది. ధృతరాష్ట్రుడు స్వయంగా యుద్ధభూమికి వెళ్లలేని స్థితిలో ఉండటంతో, అక్కడ జరుగుతున్న విషయాలను సంజయుడిని అడుగుతున్నాడు. వ్యాస మహర్షి ప్రసాదించిన దివ్యదృష్టి ద్వారా సంజయుడు యుద్ధరంగంలోని సంఘటనలను ధృతరాష్ట్రుడికి వివరిస్తాడు. ఈ శ్లోకంలో “ధర్మక్షేత్రే”, “కురుక్షేత్రే” అనే రెండు పదాలకు విశేషమైన ప్రాధాన్యం ఉంది. కురుక్షేత్రం యుద్ధభూమి మాత్రమే కాదు; ధర్మం, అధర్మం మధ్య జరిగే నిర్ణాయక పోరాటానికి ప్రతీక. మనిషి జీవితంలో కూడా ప్రతిరోజూ స్వార్థం, బాధ్యత; కోరిక, కర్తవ్యం; సత్యం, అసత్యం మధ్య సంఘర్షణ జరుగుతూనే ఉంటుంది. ఆ దృష్టిలో ప్రతి మనిషి జీవితం ఒక కురుక్షేత్రమే. ధృత...
Post a Comment
Read more

నామస్మరణ విశిష్టత

'నామస్మరణ' అంటే భగవంతుని నామాన్ని నిరంతరం జపించడం లేదా తలచుకోవడం. ఇది హిందూ ధర్మంలో అత్యంత సులభమైన, శక్తివంతమైన ఆధ్యాత్మిక సాధనగా చెప్పబడుతోంది. కలియుగంలో మనిషికి సంపూర్ణ శాంతిని, ముక్తిని ప్రసాదించే మార్గంగా నామస్మరణను పెద్దలు ప్రబోధించారు. నామస్మరణ మనస్సును నిశ్చలపరుస్తుంది. మన ఆలోచనలు నిరంతరం బయటి విషయాలపై పరిగెత్తకుండా, కేంద్రీకరించడంలో ఇది సహాయపడుతుంది. నిరంతర నామజపం వల్ల ఒత్తిడి తగ్గి, మానసిక ఆందోళన దూరమవుతుంది. కష్ట సమయాల్లో భగవంతుని నామాన్ని తలచుకోవడం ద్వారా భయం తొలగి, ధైర్యం లభిస్తుంది. శరీర ఆరోగ్యంపై కూడా నామస్మరణ ప్రభావం చూపుతుంది. క్రమం తప్పకుండా జపం చేయడం వల్ల శ్వాస నియంత్రణలోకి వచ్చి, శరీరంలో సానుకూల శక్తి  ప్రసరిస్తుంది. ఆధ్యాత్మికంగా చూస్తే, నిరంతర నామస్మరణ వలన మనిషి పాపాల నుండి విముక్తి పొంది, భగవంతుడికి చేరువ అవుతాడు. ఇది ఆత్మ పరిశుభ్రతకు, మోక్ష సాధనకు తొలి మెట్టుగా పరిగణించబడుతుంది. దేవుడి రూపాన్ని చూడకపోయినా, ఆయన నామాన్ని తలచుకోవడమే ఆయన అనుగ్రహాన్ని పొందడానికి సరైన మార్గం.
1 comment
Read more

భగవంతుని నిత్య చింతన

భగవంతుని నిత్య చింతన
Post a Comment
Read more