శ్రీమద్భగవద్గీత (1/1)
శ్రీమద్భగవద్గీత
ప్రథమ అధ్యాయం — అర్జునవిషాదయోగం
ప్రథమ శ్లోకం
ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ
ధర్మక్షేత్రే కురుక్షేత్రే సమవేతా యుయుత్సవః ।
మామకాః పాండవాశ్చైవ కిమకుర్వత సంజయ ॥
భావం:
“ఓ సంజయా! ధర్మక్షేత్రమైన కురుక్షేత్రంలో యుద్ధం చేయాలనే సంకల్పంతో సమకూడిన నా కుమారులు, పాండవులు ఏమి చేశారు?”
శ్రీమద్భగవద్గీత ప్రారంభమయ్యేది ఈ ప్రశ్నతోనే. మహాభారతంలోని కురుక్షేత్ర యుద్ధానికి ముందు చోటుచేసుకున్న పరిస్థితులను వివరిస్తూ అర్జునవిషాదయోగం ప్రారంభమవుతుంది. ధృతరాష్ట్రుడు స్వయంగా యుద్ధభూమికి వెళ్లలేని స్థితిలో ఉండటంతో, అక్కడ జరుగుతున్న విషయాలను సంజయుడిని అడుగుతున్నాడు. వ్యాస మహర్షి ప్రసాదించిన దివ్యదృష్టి ద్వారా సంజయుడు యుద్ధరంగంలోని సంఘటనలను ధృతరాష్ట్రుడికి వివరిస్తాడు.
ఈ శ్లోకంలో “ధర్మక్షేత్రే”, “కురుక్షేత్రే” అనే రెండు పదాలకు విశేషమైన ప్రాధాన్యం ఉంది. కురుక్షేత్రం యుద్ధభూమి మాత్రమే కాదు; ధర్మం, అధర్మం మధ్య జరిగే నిర్ణాయక పోరాటానికి ప్రతీక. మనిషి జీవితంలో కూడా ప్రతిరోజూ స్వార్థం, బాధ్యత; కోరిక, కర్తవ్యం; సత్యం, అసత్యం మధ్య సంఘర్షణ జరుగుతూనే ఉంటుంది. ఆ దృష్టిలో ప్రతి మనిషి జీవితం ఒక కురుక్షేత్రమే.
ధృతరాష్ట్రుడు “మామకాః” అని తన కుమారులను, “పాండవాః” అని పాండవులను వేరు చేసి సంబోధించడం అతని మనసులోని పక్షపాతాన్ని వెల్లడిస్తుంది. “నా వారు” అనే అనుబంధం అతని వివేకాన్ని కప్పివేసింది. ధర్మం కంటే కుటుంబపక్షపాతానికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం అతని బలహీనతగా కనిపిస్తుంది.
ఈ శ్లోకం మనకు ఒక గొప్ప జీవనసత్యాన్ని చెబుతుంది. అనుబంధం మనసును నడిపిస్తే నిర్ణయం పక్షపాతంగా మారుతుంది; ధర్మం మనసును నడిపిస్తే నిర్ణయం న్యాయంగా మారుతుంది. అందువల్ల జీవితంలోని ప్రతి కఠిన పరిస్థితిలో “నాకు అనుకూలమా?” అని కాకుండా “ఇది ధర్మమా? న్యాయమా?” అని ప్రశ్నించుకోవాలి.
గీత మొదటి శ్లోకమే మన అంతరంగానికి ఒక అద్దంలా నిలుస్తుంది. మన జీవిత కురుక్షేత్రంలో మన నిర్ణయాలకు మార్గదర్శి స్వార్థమా, అనుబంధమా, లేక ధర్మమా? అనే ప్రశ్నకు మనమే సమాధానం చెప్పుకోవాలి.
ఈ శ్లోకాన్ని మన జీవితంలో ఆచరించాలంటే “నా వాళ్లు–వేరేవాళ్లు” అనే పక్షపాతాన్ని విడిచి, ధర్మం–న్యాయం–సత్యం ఆధారంగా నిర్ణయాలు తీసుకోవాలి. కుటుంబం, ఉద్యోగం, వ్యాపారం, సంబంధాలు వంటి ప్రతి రంగంలో మనకు అనుకూలమైనదే సరైనదని భావించకుండా, అందరికీ న్యాయం జరిగే మార్గాన్ని ఎంచుకోవాలి. కష్టమైన పరిస్థితుల్లో తొందరపడి స్పందించకుండా, మన మనసులోని స్వార్థం, కోపం, భయం, అనుబంధాలను గుర్తించి వాటిని పక్కన పెట్టి ఆలోచించాలి. “నేను చేస్తున్నది ధర్మబద్ధమైనదేనా?” అనే ప్రశ్నను ప్రతి ముఖ్య నిర్ణయానికి ముందు వేసుకోవడం అలవాటు చేసుకోవాలి. అలా చేస్తే మన అంతరంగంలోని కురుక్షేత్రంలో స్వార్థంపై ధర్మం, అసత్యంపై సత్యం, అయోమయంపై వివేకం విజయం సాధిస్తాయి
Comments
Post a Comment